لامپ
چراغ سقفی
روشنایی فضای باز
روشنایی تزئینی و دکوراتیو
چراغ خطی
کاربردهای خاص روشنایی
چراغ فروشگاهی
روشنایی صنعتی
پروژکتور
پرفروش ها
سیم برق
کابل برق
ترمینال شاخه ای چیست؟ راهنمای جامع شناخت، انتخاب و نصب
در سال‌های گذشته، بسیاری از برق‌کاران برای اتصال سیم‌ها به یکدیگر از چسب برق (لنت) استفاده می‌کردند. در واقع، این روش سنتی نه تنها از نظر استانداردهای ایمنی مردود است، بلکه در طول زمان به دلیل حرارت و فرسودگی چسب، خطر اتصالی و آتشسوزی را به شدت افزایش می‌دهد. بنابراین، سیستم‌های نوین سیم‌کشی به سمت راهکارهای ایمن‌تری حرکت کرده‌اند. به همین دلیل، ترمینال‌های شاخه‌ای به عنوان یک جایگزین استاندارد و مطمئن وارد صنعت برق شدند تا اتصالاتی محکم، ایمن و قابل اطمینان ایجاد کنند. اگر به دنبال ارتقای ایمنی پروژه‌های خود هستید، تهیه تجهیزات از یک مرجع معتبر مانند فروشگاه لوازم الکتریک توتال الکتریک اولین قدم برای تضمین کیفیت کار شماست.
ترمینال شاخه ای چیست و چه ساختاری دارد؟
ترمینال شاخه‌ای که در بازار برق به آن کانکتور شاخه‌ای، ترمینال بین‌راهی و ترمینال پیچی نیز می‌گویند، قطعه‌ای عایق برای اتصال ایمن و استاندارد دو یا چند رشته سیم به یکدیگر است. از سوی دیگر، این تجهیز به گونه‌ای طراحی شده که علاوه بر برقراری جریان الکتریکی بدون افت ولتاژ، از خطرات ناشی از تماس مستقیم سیم‌های لخت جلوگیری میکند. با این حال، شناخت ساختار این قطعه به شما در انتخاب بهتر کمک میکند.
اجزای تشکیل‌دهنده ترمینال شاخه‌ای
بدنه اصلی این ترمینال‌ها از یک روکش عایق پلاستیکی تشکیل شده است که نقش محافظتی دارد. داخل این بدنه، سلول‌ها یا کانال‌های فلزی تعبیه شده که لوله‌های هادی داخلی در آن‌ها قرار می‌گیرند. در واقع، این لوله‌های هادی معمولاً از جنس برنج یا مس هستند تا رسانایی قابل قبولی را داشته باشند. در نهایت، پیچ‌های نگه‌دارنده‌ای روی هر سلول وجود دارد که وظیفه تثبیت و محکم کردن سیم در داخل لوله هادی را بر عهده دارند.
انواع ترمینال شاخه ای بر اساس جنس بدنه و سایز
برای اینکه یک اتصال بی‌نقص داشته باشیم، باید ترمینال مناسب با شرایط پروژه را انتخاب کنیم. به همین دلیل، آشنایی با انواع این تجهیزات بر اساس متریال و ابعاد، برای هر تکنسین برق ضروری است. برای مشاهده تنوع این محصولات می‌توانید به دسته بندی ترمینال شاخه ای در فروشگاه توتال الکتریک مراجعه کنید.
انواع ترمینال بر اساس جنس بدنه
- پلی‌اتیلن (PE): این نوع متریال نرم، انعطاف‌پذیر و اقتصادی است. در نتیجه، برای مصارف عمومی و فضاهایی که حرارت بالایی ندارند، گزینه‌ای ارزان و کاربردی محسوب می‌شود.
- پلی‌آمید (PA): در مقابل، ترمینال‌های پلی‌آمید مقاومت حرارتی بیشتری دارند. علاوه بر این، مقاومت بالاتر آن‌ها نسبت به گسترش شعله باعث می‌شود در صورت بروز جرقه، احتمال آتشسوزی کمتری داشته باشند.
- پی‌وی‌سی (PVC): این جنس نیز مقاومت فیزیکی و شیمیایی خوبی دارد و در شرایط محیطی مختلف دوام بالایی از خود نشان می‌دهد و عموما کاملا ضد شعله هستند.
سایزبندی ترمینال‌های شاخه‌ای
اندازه ترمینال‌ها مستقیماً با میزان جریان عبوری (آمپر) و سطح مقطع سیم در ارتباط است. به طور معمول، این قطعات برای سیم‌هایی با سطح مقطع 4 تا 35 میلی‌متر مربع و بالاتر طراحی می‌شوند. بنابراین، استفاده از ترمینال کوچک برای سیم ضخیم، باعث آسیب به رشته‌های سیم و افت کیفیت اتصال خواهد شد.
کاربردهای اصلی ترمینال شاخه ای در صنعت برق
شاید بپرسید این تجهیزات دقیقاً در چه بخش‌هایی از تاسیسات الکتریکی استفاده می‌شوند؟ در واقع، گستره کاربرد ترمینال شاخه‌ای بسیار وسیع است. یکی از مهم‌ترین کاربردهای آن، اتصال دو سیم هم‌راستا جهت افزایش طول کابل‌هاست، بدون اینکه نیازی به تعویض کل مسیر سیم‌کشی باشد.
علاوه بر این، در سیم‌کشی‌های ساختمانی و به ویژه در داخل جعبه تقسیم‌ها، برای انشعاب‌گیری ایمن از این ترمینال‌ها استفاده می‌شود. از سوی دیگر، در نصب تجهیزات روشنایی مانند لوسترها، هالوژن‌ها و همچنین در تابلوهای کنترل سبک که نیاز به اتصالات موقت اما محکم دارند، ترمینال‌های شاخه‌ای نقش کلیدی ایفا می‌کنند.
مزایای استفاده از ترمینال شاخه ای نسبت به روش‌های سنتی
بدون شک، مهم‌ترین دلیل حذف نوار چسب برق و جایگزینی آن با ترمینال شاخه‌ای، ارتقای چشمگیر سطح ایمنی است. به این ترتیب، احتمال ایجاد جرقه، اتصال کوتاه و در نتیجه آتشسوزی به حداقل ممکن می‌رسد. در واقع، محفظه عایق ترمینال مانع از هرگونه تماس ناخواسته فاز و نول می‌شود.
از طرف دیگر، یکی از بزرگترین مزایای این روش، قابلیت استفاده مجدد است. به عبارت دیگر، شما می‌توانید بدون بریدن یا آسیب رساندن به سیم، پیچ‌ها را باز کرده و چیدمان سیم‌کشی را به دفعات تغییر دهید. علاوه بر این، اتصال فیزیکی ایجاد شده توسط پیچ‌های برنجی، بسیار محکم بوده و در برابر لرزش و کشش‌های سطحی مقاومت بالایی دارد.
تفاوت ترمینال شاخه‌ای با سایر ترمینال‌ها
برای یک انتخاب مهندسی‌شده، باید بدانیم ترمینال شاخه‌ای چه تفاوتی با رقبای خود دارد. در مقایسه با ترمینال‌های ریلی (تابلویی)، ترمینال‌های شاخه‌ای به صورت معلق بین سیم‌ها استفاده می‌شوند و نیازی به نصب روی ریل‌های فلزی ندارند؛ در حالی که مدل‌های ریلی مختص تابلو برق‌های صنعتی هستند.
از سوی دیگر، در مقایسه با ترمینال‌های فشاری (Wago)، ترمینال‌های شاخه‌ای ساختار سنتی‌تری دارند. هرچند ترمینال‌های فشاری سرعت نصب بالاتری را ارائه می‌دهند و نیازی به پیچ‌گوشتی ندارند، اما ترمینال‌های شاخه‌ای از نظر قیمت بسیار اقتصادی‌تر بوده و اتصالی مکانیکی و بسیار محکم با پیچ ایجاد می‌کنند که برای بسیاری از نصابان اطمینان‌بخش‌تر است.
راهنمای گام‌به‌گام نصب و سیم‌کشی با ترمینال شاخه‌ای
نصب این قطعات بسیار ساده اما نیازمند دقت به اصول فنی است. معمولا ترمینال‌های شاخه‌ای به صورت شاخه‌های 12 تایی در بازار عرضه می‌شوند. در مرحله اول، باید شاخه ترمینال را با استفاده از کاتر یا ابزار مناسب، به تعداد کانال‌های مورد نیاز برش دهید. مثلاً دو سلول از یک شاخه را برای فاز و نول باید در نظر گرفته و برش داده شود. در صورت سه فاز بودن اتصال، باید سه خانه از یک شاخه را جدا کنید.
سپس، روکش سیم‌ها را دقیقاً به اندازه طول مغزی برنجی داخل ترمینال (نه بیشتر و نه کمتر) لخت کنید. در نهایت، سیم‌های لخت شده را در دو طرف لوله برنجی قرار داده و پیچ‌ها را با یک پیچ‌گوشتی متناسب سفت کنید. دقت کنید که فشار بیش از حد به پیچ، ممکن است باعث بریده شدن رشته‌های مسی سیم شود. در صورتی که بخواهید یک کار کاملا اصولی و استاندارد انجام دهید، باید از وایرشو یا سرسیم سوزنی برای انتهای سیم‌ها استفاده کنید. پیشنهاد میکنیم مقاله ای که در مورد آشنایی با وایرشو قبلا در بلاگ منتشر شده است را مطالعه فرمایید.
نکات مهم ایمنی و فنی در خرید ترمینال شاخه ای
برای اینکه اتصالی ماندگار داشته باشید، خرید یک محصول استاندارد حرف اول را می‌زند. در هنگام خرید، حتماً به وجود نشان استانداردهای ملی ایران یا تاییدیه‌های بین‌المللی مانند IEC روی بسته‌بندی محصول توجه کنید.
بنابراین، آمپراژ ترمینال را دقیقاً متناسب با جریان مصرفی مدار انتخاب کنید؛ چرا که استفاده از ترمینال ضعیف منجر به ذوب شدن بدنه پلاستیکی و اتشسوزی خواهد شد. در نهایت، کیفیت پیچ‌ها و ضخامت هادی داخلی را بررسی کنید تا مطمئن شوید که اتصال شما در مرور زمان و بر اثر انبساط و انقباض حرارتی شل نخواهد شد.
پیشنهاد می‌شود برای خرید ترمینال شاخه ای، حتما از برندهای شناخته شده بازار مانند ایران ونوس و رعد گستر استفاده فرمایید که هر دو در فروشگاه توتال الکتریک قابل خرید هستند.
نتیجه‌گیری
به طور خلاصه، استفاده از ترمینال‌های شاخه‌ای استاندارد یکی از ارزان‌ترین و در عین حال موثرترین روش‌ها برای ارتقای سطح ایمنی سیستم‌های الکتریکی در ساختمان‌ها و صنایع است. با حذف روش‌های غیراصولی و انتخاب تجهیزات باکیفیت، امنیت و طول عمر شبکه برق خود را برای سالیان طولانی تضمین خواهید کرد.
